Dr. Ahmet Sadık Canlı (1948–2016)

Hekim, Düşünce Adamı ve Adapazarı’nın İz Bırakan Değerlerinden Biri

Dr. Ahmet Sadık Canlı, 14 Mart 1948 tarihinde Adapazarı’nda dünyaya gelmiştir. Bosna muhaciri bir baba ile Kafkas muhaciri bir annenin çocuğu olan Canlı, köklü aile kültürü, geleneksel şehir yaşamı ve Uzunçarşı esnaf ahlakının şekillendirdiği bir ortamda yetişmiştir. Babası manifaturacı Ömer Canlı, Adapazarı ticaret hayatında dürüstlüğü, yardımseverliği ve hayır faaliyetleriyle tanınan saygın esnaflardan biridir. Ailesinden aldığı ahlaki değerler, ilerleyen yıllarda hem meslek yaşamını hem de toplumsal ilişkilerini belirleyen temel unsurlar olmuştur.

İlk ve orta öğrenimini Adapazarı’nda tamamlayan Ahmet Sadık Canlı, yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde gerçekleştirmiştir. Mezuniyetinin ardından Almanya’ya giderek yaklaşık on yıl boyunca ortopedi ve travmatoloji alanlarında uzmanlık eğitimi almış, modern cerrahi uygulamalar konusunda önemli deneyimler kazanmıştır. Bu süreçte Alman sağlık sisteminde görev yapmış, spor hekimliği alanındaki çalışmalarıyla da dikkat çekmiştir.

1982 yılında Türkiye’ye dönerek Adapazarı’nda hekimlik yapmaya başlayan Canlı, mesleki bilgi ve tecrübesini yalnızca tedavi hizmetiyle sınırlı tutmamış; sağlık, ahlak, medeniyet ve insan anlayışı üzerine geliştirdiği düşüncelerle de tanınmıştır. Muayenehanesi, zamanla yalnızca hastaların başvurduğu bir sağlık merkezi değil; farklı mesleklerden insanların bir araya geldiği, kitapların, fikirlerin ve şehir meselelerinin konuşulduğu bir buluşma mekânına dönüşmüştür.

Dr. Ahmet Sadık Canlı, klasik tıp literatürü ile Osmanlı tıp geleneğine özel ilgi göstermiş; Osmanlı Türkçesiyle kaleme alınmış çok sayıda tıp eserini günümüz Türkçesine kazandırmıştır. Geleneksel tıp, Tıbb-ı Nebevî ve İslam medeniyetinin sağlık anlayışı üzerine yaptığı okumalar ve değerlendirmeler, onu yalnızca bir cerrah değil, aynı zamanda sağlık tarihi ve tıp düşüncesi üzerine çalışan bir fikir insanı hâline getirmiştir. Modern tıbbın bazı uygulamalarına eleştirel yaklaşmış; sağlık hizmetlerinin insan merkezli, ahlaki değerlere dayalı ve bütüncül bir anlayışla yürütülmesi gerektiğini savunmuştur. Bu görüşleri, farklı çevrelerde tartışılmış; kendisini tanıyanlar tarafından özgün düşünce yapısının bir göstergesi olarak değerlendirilmiştir.

Kitap okumayı hayatının ayrılmaz bir parçası hâline getiren Canlı’nın zengin bir kişisel kütüphaneye sahip olduğu bilinmektedir. Tarih, medeniyet, felsefe, din, sosyoloji ve tıp alanlarında yaptığı okumalar, entelektüel kimliğinin oluşmasında belirleyici olmuştur. Bilgiyi yalnızca edinilen bir değer olarak değil, paylaşılması gereken bir sorumluluk olarak görmüş; özellikle gençlerin yetişmesine katkı sunmaya önem vermiştir.

Yakın çevresi tarafından mütevazı kişiliği, cömertliği, yardımseverliği ve insan ilişkilerindeki samimiyetiyle tanınan Ahmet Sadık Canlı, maddi imkânlardan çok manevi değerlere önem veren yaşam anlayışıyla dikkat çekmiştir. Toplumun farklı kesimlerinden insanlar, yalnızca sağlık sorunları için değil, fikir alışverişinde bulunmak ve danışmak amacıyla da kendisini ziyaret etmiştir. Bu yönüyle Adapazarı’nın sosyal ve kültürel hayatında iz bırakan şahsiyetlerden biri olarak kabul edilmektedir.

28 Haziran 2016 tarihinde vefat eden Dr. Ahmet Sadık Canlı’nın cenazesi Orhan Camii’nde kılınan namazın ardından Erenler Mezarlığı’na defnedilmiştir. Cenaze törenine toplumun farklı kesimlerinden çok sayıda kişinin katılması, şehir halkı nezdinde sahip olduğu saygınlığın önemli göstergelerinden biri olmuştur.

Bugün Ahmet Sadık Canlı, yalnızca başarılı bir cerrah olarak değil; düşünce dünyası, kitap sevgisi, geleneksel bilgiye verdiği önem, insan merkezli yaklaşımı ve Adapazarı’nın kültürel hayatına yaptığı katkılarla hatırlanmaktadır. Sakarya’nın yakın dönem şehir hafızasında, hekimliği ile entelektüel kimliğini bir araya getiren özgün şahsiyetlerden biri olarak önemli bir yer edinmiştir.

Kaynakça

Bilge Hekim Sadık Canlı (2018). Editör Fahri Tuna. İstanbul: Serdivan Belediyesi Yayınları

Fahri Tuna, Benzerine Az Rastlanır Bir Bilge Hekim: Sadık Canlı, 2020.

Fahri Tuna, Adapazarı’nda Bir Garip Portre: Doktor Sadık Canlı, 2011.

Orhan Alimoğlu, Bisikletli Doktor Sadık Canlı, 2024.