Akçakaya Etnografya Müzesi, Sakarya ili Pamukova ilçesine bağlı Akçakaya Mahallesi’nde yer almakta olup mahalle sakinlerinin girişimiyle oluşturulan yerel bir etnografya müzesidir. Geçmişte günlük yaşamda kullanılan araç ve gereçlerin korunması, geleneksel yaşam kültürünün belgelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla kurulan müze, köy konağının alt katında ziyaretçilerini ağırlamaktadır.

Müzenin kuruluş süreci, Akçakaya Mahallesi’nde düzenlenen Pamukova Ayva Festivali ile Hıdırellez etkinliklerinde eski ev eşyalarının sergilenmesiyle başlamıştır. Sergilere gösterilen ilginin artması üzerine mahalle halkı, evlerinde muhafaza ettikleri geleneksel eşyaları bağışlayarak kalıcı bir etnografya koleksiyonu oluşturmuş ve bu koleksiyon zamanla müzeye dönüştürülmüştür. Günümüzde müze koleksiyonunda yaklaşık 500 envanterlik eser yer almaktadır.

Koleksiyonda Osmanlı döneminden günümüze ulaşan kılıçlar, ateşli silahlar, tarım aletleri, sapanlar, döven, tırmık, yaba, çıkrık, çarık, gelinlikler, geleneksel giysiler, ibrikler, testiler, sürahiler, gaz lambaları, mutfak gereçleri ve kırsal yaşamı yansıtan çok sayıda etnografik obje sergilenmektedir. Bu eserler, Pamukova ve çevresinde uzun yıllar hüküm süren üretim biçimlerini, gündelik yaşamı ve kültürel alışkanlıkları somut örneklerle belgelemektedir.

Akçakaya Mahallesi yalnızca etnografik mirasıyla değil, aynı zamanda arkeolojik değerleriyle de dikkat çekmektedir. Mahalle ve çevresinde kilise kalıntıları, taş mezarlar, tapınak izleri ve halk arasında Dikilitaş olarak bilinen tarihî anıt bulunmaktadır. Bölgede gün yüzüne çıkarılan bazı eserler günümüzde İstanbul Arkeoloji Müzeleri ile Kocaeli Arkeoloji Müzesi koleksiyonlarında korunmaktadır. Mahalle ve çevresi, sahip olduğu kültürel miras nedeniyle 26 Mart 1991 tarihinde sit alanı ilan edilerek koruma altına alınmıştır.

Akçakaya Etnografya Müzesi, yalnızca geçmişte kullanılan araç ve gereçlerin sergilendiği bir mekân değil; kırsal yaşam kültürünün, geleneksel üretim yöntemlerinin ve yerel belleğin yaşatılmasına katkı sağlayan önemli bir kültür merkezidir. Özellikle öğrenciler, araştırmacılar ve kültürel mirasa ilgi duyan ziyaretçiler için uygulamalı öğrenme ortamı sunan müze, bölgenin sosyal tarihini somut kültür varlıkları aracılığıyla görünür kılmaktadır.

Bu yönüyle Akçakaya Etnografya Müzesi, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamında Amaç 4: Nitelikli Eğitim (Hedef 4.7) doğrultusunda kültürel miras ve tarih bilincinin geliştirilmesine katkı sağlamakta; Amaç 11: Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar (Hedef 11.4) kapsamında somut kültürel mirasın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılmasını desteklemektedir. Ayrıca mahalle halkının gönüllü katılımıyla oluşturulmuş olması, Amaç 17: Amaçlar için Ortaklıklar kapsamında Hedef 17.17 doğrultusunda yerel yönetim ile toplum iş birliğine dayalı kültürel miras koruma çalışmalarına örnek teşkil etmektedir.

Kaynakça: 

T.C. Pamukova Kaymakamlığı Web Sayfası “Akçakaya Sit Alanı”  bilgilendirme metni (Erişim Tarihi: 06.07.2026)

Anadolu Ajansı Web Sayfası “Sakarya’da geçmiş köy yaşamını yansıtan müze ziyaretçilerini tarihi yolculuğa çıkarıyor” bilgilendirme metni (Erişim Tarihi: 06.07.2026)

Pamukova Halk Gazetesi “Akçakaya’da geçmişi yaşatan müze ziyaretçilerine tarihi yolculuk yaptırıyor” Haber Metni (Erişim Tarihi: 06.07.2026)