Ali Fuat Paşa Kuvâ-yı Milliye Müzesi, Sakarya ili Geyve ilçesine bağlı Alifuatpaşa Mahallesi’nde yer almakta olup Millî Mücadele’nin Batı Cephesi’nde önemli görevler üstlenen Ali Fuat Cebesoy’un hatırasını yaşatmak ve Kuvâ-yı Milliye ruhunu gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla kurulmuştur. Müze, Millî Mücadele döneminde stratejik öneme sahip olan Geyve Boğazı ve çevresinde yürütülen direniş faaliyetlerini belgeleyen en önemli kültürel miras mekânlarından biridir.

Sakarya Nehri yakınında bulunan müze binası, 1956 yılında iki katlı olarak inşa edilmiş ve uzun yıllar belediye hizmet binası olarak kullanılmıştır. Yapının ikinci katı 1983 yılında ilave edilmiş; dönemin Sakarya Valisi Nurettin Turan, Alifuatpaşa Belediye Başkanı İlhan Tan, tarihçi Cemal Kutay, Ali Fuat Cebesoy’un yeğeni Ayşe Sarıalp Cebesoy, olimpiyat sporcusu Ruhi Sarıalp ve Kazım Karabekir Paşa’nın ailesinin katkılarıyla yapı 1989 yılında özel müzeye dönüştürülerek ziyarete açılmıştır.

Müzenin zemin katı Kuvâ-yı Milliye Müzesi olarak düzenlenmiştir. Giriş katında yer alan salon ve sergi odalarında Millî Mücadele dönemine ait fotoğraflar, Amasya, Erzurum ve Sivas kongrelerine ilişkin belgeler, Mustafa Kemal Atatürk’ün el yazısıyla hazırlanan 10. Yıl Nutkunun fotokopileri, Kuvâ-yı Milliye kronolojisi, haritalar ve döneme ait görsel materyaller sergilenmektedir. Binanın ikinci katında ise Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Cebesoy’a ait kişisel eşyalar, fotoğraflar, resimler, belgeler ve çeşitli tarihî objeler ziyaretçilerin ilgisine sunulmaktadır.

Müze koleksiyonunda 26 adet etnografik eser ile 84 adet arşiv belgesi bulunmaktadır. Koleksiyon, Millî Mücadele’nin askerî, siyasi ve toplumsal boyutlarını belgeleyen önemli bir kaynak niteliği taşımakta; özellikle Sakarya ve Geyve’nin Kurtuluş Savaşı’ndaki stratejik rolünü somut belge ve objeler üzerinden ziyaretçilere aktarmaktadır.

Ali Fuat Paşa Kuvâ-yı Milliye Müzesi, yalnızca Millî Mücadele dönemine ait belge ve eserlerin korunduğu bir sergileme mekânı değil; aynı zamanda ulusal hafızanın güçlendirilmesine, tarih bilincinin geliştirilmesine ve kültürel mirasın korunmasına katkı sağlayan önemli bir eğitim ve kültür kurumudur. Müze, Millî Mücadele’nin yerel ölçekteki izlerini görünür kılarak Sakarya’nın şehir hafızasının gelecek kuşaklara aktarılmasına hizmet etmektedir.

Bu yönüyle müze, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamında özellikle Amaç 4: Nitelikli Eğitim (Hedef 4.7) doğrultusunda tarih bilinci ve kültürel farkındalığın geliştirilmesine, Amaç 11: Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar kapsamında Hedef 11.4 ile kültürel mirasın korunmasına ve yaşatılmasına katkı sağlamaktadır. Ayrıca müze, yerel kimliğin güçlendirilmesi ve ortak tarih bilincinin gelecek kuşaklara aktarılması bakımından sürdürülebilir kültürel miras yönetiminin önemli örneklerinden birini oluşturmaktadır.

Kaynakça:

Sakarya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Web Sayfası (Erişim Tarihi 06.07.2026)

Türkiye Kültür Portalı (Erişim Tarihi 06.07.2026)

T.C. Geyve Belediyesi Web Sayfası (Erişim Tarihi 06.07.2026)

Zeki Yusuf Borazan, Emekli Öğretmen ve Araştırmacı-Yazar.