Adapazarı İdman Yurdu

Adapazarı İdman Yurdu takımı Adapazarı’nda futbola olan ilginin gelişmesiyle ortaya çıkmıştır. 1917 yılında kurulan bu kulübün merkezi Hükümet Caddesi’nde Pastane yakınındaydı. Bu kulüp, bir süre amatör olarak spor hayatına devam etmiştir. 26 Ekim 1923 tarihinde yani Cumhuriyet’in ilanına 3 gün kala Adapazarı İdman Yurdu futbolcuları, İzmit Muhtelif (karışık) futbol takımı ile karşılaşmışlardı. Maçı Adapazarı İdman Yurdu 4-2 kazanmıştı.

Adapazarı’nda resmi olarak kurulan ilk futbol takımı Adapazarı İdman Yurdu takımıdır. Cumhuriyet’in ilanından önce kurulan ve yeşil-kırmızı renklere sahip olan bu kulüp resmi olarak ise 27 Ağustos 1924 tarihinde kurulmuştur.

1930 yılında birkaç aydır faaliyette bulunmayan Adapazarı İdman Yurdu takımına mensup futbolcuların bir kısmı, kulüplerini canlandırmaya karar vermişlerdi. 9 Aralık 1930 akşamı sporcular Türk Ocağı’nda toplanmışlar ve yeni idare heyetine Ratıp, Nejdet, Semih, Celil, Sezai ve İhsan beyleri seçmişlerdi. 1931 yılı Kocaeli mıntıka şampiyonluk maçı Adapazarı İdman Yurdu ile İttihatspor  arasında oynanmış; maçı 2-1 kazanan İttihatspor şampiyon olmuştu.

1931 yılında finalde Kocaeli bölgesi şampiyonluğunu kaybeden Adapazarı İdman Yurdu 1932 yılında Kocaeli mıntikası şampiyonu olmuştu.3 Bölgesel ligde şampiyon olan bu kulüp, Türkiye şampiyonasına katılmaya hak kazanmıştı.

1932 yılının Türkiye Futbol Şampiyonası müsabakaları 7 Ekim 1932 tarihinde İstanbul, Eskişehir ve İzmir’de yapılmış-tı. Bu şampiyonada Kocaeli mıntıkası şampiyonu olan Adapa-zarı İdman Yurdu bölgesini temsil ediyordu. İstanbulspor ile oynan maçı 6-1 İstanbul takımı kazanmıştı.3 Bu şampiyona Son Posta gazetesinde şöyle yer alıyordu:

“Dün Fenerbahçe stadyumunda Türkiye futbol birincilikleri grup müsabakalarının ilki yapıldı ve neticede İstanbulspor, mıntıkası şampiyonu olan Ada-pazarı İdman Yurdunu 6-1 ile yendi. Hakem Nuri Beydi. Oyuna İstanbulspor’un hücumu ile başladı. Adapazarlıların sahaya olan yabancılıklarından dolayı, dağınık oynamalarına mukabil İstanbulspor da hiçbir vakit kendilerinden beklenilen oyunlarını, hatta oyunun bütün imtidadınca gösteremediler. Ve çok müsait fırsatların kaçırıldığı sık sık görülüyordu.

Birinci devre 3-0 ile ve İstanbulspor’un galebesiyle bitti. Ikinci devrede Adapazarı İdman Yurdunun yegâne golüne mukabil İstanbulsporlular üç gol daha yaptılar ve bu suretle netice 6-1 ile İstanbulspor lehine tecelli etti. Ikinci devre başlangıcında İstanbulspor’un biraz daha derli toplu oynamaya başladığı görülüyordu. Devre başlangıcının beşinci dakikasında sağ açık İstanbulspor’a dördüncü golü kazandırdı. Beşinci golü kazandıran Salahaddin olduğu gibi altıncı gol de yine bu gayretli futbolcuya nasip oldu. Bu maçı seyreden meraklılar ve bahusus salahiyettar şahıslar İstanbulspor’un bu oyununun kendileride bir inkisarı hayal tesiri yaptığını beyanda hemen müttefiktirler.”

1932 yılı Aralık ayında Adapazarı Belediyesi, spor kulüplerinin gelişmesini temin etmek için iki yüz lira tahsis etmiş ve bu para kulüpler arasında eşit olarak taksim edilmiş-tir. Adapazarı İslam Ticaret Bankası da Adapazarı İdman Yur-du’na 50 ve Yeni Hilal Kulübü’ne de 10 lira yardımda bulun-muştu. Banka sene başında bu kulübe 40 lira daha verecek, diğer kulüplere de ellişer lira yardımda bulunacaktı.

1933 senesi Kocaeli bölgesel lig maçlarına Adapazarı Gençlerbirliği, Yeni Hilal, İdman Yurdu, İzmit’ ten İttihatspor, Geyve, Hereke be Kandıra İdman yurtları takımları katılmışlardı.

İzmitli bir futbolcu olan Kenan Özel, 1933 yılına kadar İzmit lig şampiyonluklarına ambargo koyan Adapazarı İdman Yurdu Futbol Takımı ile ilgili anılarını şöyle anlatıyordu:

“Unutamadığım üç maç var; Biri Adapazarı’nda, biri Bursa’da biri de İzmit’te. Bu üç maçın da bende unutulmaz hatıraları var. Adapazarı’nda ezeli rakibimiz İdman Yurdu ile şampiyonluk maçı için oynayacağız. Bugüne kadar hiçbir İzmit takımı Ada’dan şampiyonluğu alamadığı için, maç çok iddialı.

Yıl 1933… Şimdiki gibi bol vasıta yok o zaman. Akşam saat 17.00’de tren var. Trene bindik ve o gece Adapazarı’nda kaldık. Şimdiki Orduevi’nin olduğu yerde Adapazarı Ortaokulunun arkasındaki sahada oynayacağız. Saha tıka basa dolu. Biz heyecanlıyız.

Sahaya şu tertiple çıktık. Kerim, İhsan, Emin, Recep, Ruhi, Mehmet Yüce, Miço Mustafa, Ferit, Abdullah, Zühtü ve ben (Kenan).”

İzmitli diğer bir futbolcu olan Ziya Sel de Adapazarı İdman Yurdu ile ilgili anılarını şöyle anlatıyordu:

“Şimdi tarihi pek hatırlayamayacağım. Adapazarı’nda Ada İdman Yurdu ile Grup Birinciliği için oynuyorduk çok kalabalık bir seyirci vardı sahada. Biz takım olarak favori idik. Kalede ben oynuyordum ve kolay kolay gol yemiyordum. Beraberlik bizi şampiyon yapacaktı. Çok zorlu bir maç oluyordu ve oyunun bitmesine 10 dakika vardı Adalılar 20 pas civarında bir frikik kazandılar. Frikiği Adalıların meşhur “Gavur Ali” si çekiyordu. Düzgün bir vuruş yaptı. Hani kalecilere Show olsun diye uçuş yaptıracak cinsten. İstesem armut gibi tutardım topu. Saha kalabalık ya. Etrafa fiyaka yapayım diye şöyle bir yaylanayım dedim. Eyvah! Top elimden birden kaydı sekti. Gavur Ali durur mu? Vuruş yaptığı topu kovalamış. Seken topu tekrar yakaladı ve ikinci bir vuruşla golü attı. Bütün stat başıma yıkıldı zannettim. Fiyaka yapayım diye yattığım yere sanki yapışmışım. Utancımdan nasıl kalktım bilemiyorum.”

1934 yılında Adapazarı gurubu maçları sonucunda final maçı İdman Yurdu ve Gençlerbirliği arasında yapıldı. İstanbul’dan hakem gelmesine rağmen Gençlerbirliği maça çıkamadı ve İdman Yurdu hükmen galip gelerek Adapazarı grubu şampiyonu oldu. 1934 yılı Adapazarı bölgesi şampiyonu belli olduktan sonra Kocaeli bölgesi şampiyonluğu için

İzmit İdman Yurdu ile Adapazarı İdman Yurdu karşı karşıya gelmişti. İki takım arasındaki ilk mücadele 1-1 berabere bitmişti. Maçın rövanşı ise 21 Eylül Cuma günü yapıldı. Maçı 4-2 kazanan Adapazarı İdman Yurdu, tekrar Kocaeli bölge şampiyonu oldu.

Adapazarı İdman Yurdu’nun Kocaeli bölgesi şampiyonluğu şehirde bir sevinç havası yaratmıştı. Adapazarı Hal-kevi spor komitesi, 2 Ekim 1934 tarihinde Halkevi salonunda 1934 Kocaeli şampiyonu olan Adapazarı İdman Yurdu şerefine bir çay ziyafeti vermişti. ts Yine 15 Ekim’de Belediye Başkanı Ahmet Faik Bey tarafından İdman Yurdu Kulüp binasında bir çay verilmişti. Ziyafette Kaymakam Agah Alp, CHP reisi Galip, Halkevi reisi Asım Bey ve daha birçok kişi bulunmuştu.

1936 yılı içerisinde Adapazarı İdman Yurdu ile diğer bir Adapazarı kulübü olan Sakarya Spor birleşmişler ve Adaspor kulübünü kurmuşlardı. Bu tarihten sonra Adaspor, birleşen iki kulüp yerine futbol sahalarında kendini göstermişti. Yeni kurulmasına rağmen Adaspor, 1937 yılında Adapazarı bölge birincisi oldu. İzmit’te bölge şampiyonluk maçı İzmit’in Akyeşil takımı ile Adaspor arasında yapılmış; maçı 2-1 Akyeşil kazanarak şampiyon olmuştu.Akyeşil Kulübü buradan Türkiye küme şampiyonası için Afyona gitti. Burada da birinci oldu ve Türkiye Küme Şampiyonası Finali’nde Bafraspor’un rakibi oldu. Final maçını 3-1 kazanan Bafraspor 1937 yılı Türkiye Küme Şampiyonu olmuştu.

Adaspor Kulübü’nün 21 Haziran 1937 tarihinde yapılan yıllık toplantısında başkanlığa Fabrikatör Cevad Adapa-zarlı, ikinci başkanlığa Diş Tabibi Abdullah, kaptanlığa Manifaturacı Hasan, kâtipliğe Fehmi, muhasipliğe Nahid, idare memurluğuna Mustafa Sipahi ve üyeliklere de Şakir ile Çakır Ahmed beyler seçilmişlerdi. Bu tarihte Adaspor ile Üsküdar Anadolu Kulübü ile yapılan maçı Adaspor 5-2 kazanmıştı.

Adapazarı İdman Yurdu Spor Kulübü 1948 yılında tekrar kurulmuştur. Kulübün nizamnamesine göre, eskiden olduğu gibi takımın renkleri kırmızı-yeşildi. Kulübün bu tarihteki kurucuları, Stajyer Avukat Ali Necdet Güven, Sayacı Abdullah Erinç, kamyon sahibi Hakkı Ünsalan idi. Kulüp binası, Aktar Ziya Aktuna’nın dükkanın üzeri olarak kullanılacak; 1965 yılına kadar da bu böyle devam edecektir.

Şehirde yeni kurulan Adapazarı İdman Yurdu, 18 Temmuz 1948’de İzmit Gençlik Kulübü ile özel bir maç yapmış ve karşılaşmayı da 1-0 kazanmıştı. 1949 yılında İdman Yurdu’nun başkanlığını Fazıl Erim yürütüyordu.

Adapazarı İdman Yurdu’nun 1950 yılı olağan kongresi 25 Haziran Pazar günü kulüp lokalinde yapılmıştı.1951 yılı kongresi ise 15 Temmuz 1951 Pazar günü saat 14’te Soğanpazarı’ndaki kulüp lokalinde yapılmıştı.

30 Kasım 1958 tarihinde İdman Yurdu, Yıldırımspor ile karşılaşmış ve maç 0-0 berabere bitmişti. İdman Yurdu’nun bu maçtaki kadrosu şöyleydi: Sadettin, Rafet, Solmaz, Sadi Arslan, İlyas, Mitat, Remzi, Ziya, Faruk, Rıfkı. Sakarya’da 1958-1959 sezonunu İdman Yurdu şampiyon olarak tamamlamıştı.

Adapazarı’nın en eski spor kulübü olan Adapazarı İdman Yurdu Kulübü 1965 yılında Sakaryaspor’u kuran 4 takımdan biri olmuştur.

Kaynakça