Hasan Kar (1943-2025)
Yorgan sanatında Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı

Sakarya’da yaşayan yorgancılık sanatının tanınmasında ve gelişmesinde çok önemli bir rol üstlenen Hasan Kar, 1943 yılında Trabzon ilinin, Maçka ilçesine bağlı Ormanüstü köyünde doğdu. On dört yaşındayken Adapazarı’na gelmiş akrabası yorgancı Ali Yazıcı’nın dükkanında çırak olarak işe başlamış, daha sonra farklı ustaların yanında da çalışarak mesleğin inceliklerini öğrenmiştir. 1973 yılında Adapazarı’nda açtığı dükkanında uzun yıllar boyunca pek çok yorgancının yetişmesine de imkan tanımıştır. Hasan Kar, yorgan modelleri oluşturma konusunda özel bir çaba sarf etmiştir. Öncelikle geçmişten günümüze yapılagelen ve sıradanlaşan modeller dışında yorgancılığa yeni bir vizyon katarak farklı
modeller kazandırmaya özen gösteren bir yorgan desinatörüdür. Hasan Kar, kendi tasarımı olan yorgan modellerini 1985, 1986 ve 1995 yıllarında hazırlamış olduğu kataloglarla geleceğe aktarmıştır. Günümüzde yorgancıların büyük bir kısmı onun kataloglarında yer alan yorgan modellerini bilmekte ve bu motifleri yorganlarında kullanmaktadır. Tespit edebildiğimiz kadarıyla tek bir ustaya ait modellerden oluşan başka bir katalog, daha önceki yıllarda ve Hasan Kar’ın çalışmasından sonraki dönemde de yayımlanmadığı için bu üç katalog bu yönüyle ilk olma özelliği göstermektedir. Hasan Kar, ilerleyen yaşına ve sağlık sorunlarına rağmen mesleğini halen ilk günkü heyecanıyla yapmakta, yeni yorgan modelleri
tasarlama konusundaki çalışmalarına da devam etmektedir. (Bu metin, Folklor Araştırmacısı Suzan BİNGÖL makalesinin özet bölümünden alınmıştır). 

Hasan KAR, kendine has desenlerden oluşan yorgan modelleri üretme konusunda uzun yıllar süren ciddi çalışmalar yaptı. Bu çalışmalarını da üç katalog hazırlayarak geleceğe aktardı. Geometrik motifleri, her türde çiçek motifini, Osmanlı dönemi kumaşlarındaki desenlerden de esinlenerek yaptığı motifler ile lale ve karanfil motiflerini yorgan üzerinde uygulanabilecek forma dönüştürerek kullandı. Ülkemizde yorgancıların mesleğini icra edenlerin büyük bölümü günümüzde Hasan KAR’ın kataloglarını kullanmaktadır. Bu kataloglarda yorgan modellerinin fotoğraflarının yanı sıra çizim kılavuzları da bulunmakta bu da yorgancıların çalışmalarında kolaylık sağlamaktadır. Hasan KAR, birçok ilimize yorgancılık kurslarında kullanılmak üzere kataloglarını gönderdi. Hasan Kar’ın kataloglarında yayımlamış olduğu yaklaşık 100 (yüz) adet yorgan modeliyle bu alanda önemli ve unutulmaz bir hizmeti bulunmaktadır. Onun kataloglarında ki yorgan modelleri yorgan ustaları tarafından kullanılarak geleceğe aktarılan mirasımız olarak kalacaktır.

Hasan KAR’a Sakarya Valiliği tarafından bu sanata yapmış olduğu katkılardan dolayı teşekkür belgesi verildi. Sakarya Esnaf ve Sanatkarlar Odası 2008 yılında kendisini “Yılın Esnaf ve Sanatkarı” seçti. Çok sayıda yerel ve ulusal basın kuruluşu Hasan KAR ile röportaj yapmıştır.

Sakarya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Folklor Araştırmacısı Suzan BİNGÖL tarafından yazılan “Yorgana Sarılan Bir Ömür: Yorgancı Hasan Kar’ın Yaşam Öyküsü” adlı esere 10. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi 11-14 Aralık 2023- Ankara Bildiriler Kitabı’ndan erişebilirsiniz.

2016 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığından “Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı Sanatçı Tanıtma Kartı” aldı. Çok sayıda ulusal/uluslararası etkinliğe katılmış mesleğinin ve ilimizin tanıtımına katkı sağlamıştır. 2025’te vefat eden Hasan Kar eserleri ile yaşayacaktır.

Kaynakça:

Sakarya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü