Sakarya’nın Unutulmuş Sırları
Bizans’ın Son Kalesi ve Nehrin Fısıldadıkları
“Bugün gördüğünüz bereketli topraklar, bir zamanlar bir imparatorluğun susuzluktan kırıldığı bataklıklardı.”
Bereketli Toprakların İronisi
Sakarya bugün yemyeşil Adapazarı Ovası (Akova) ile bilinir. Ancak tarih bize şaşırtıcı bir gerçek sunar: Bizans döneminde burası, toprağın hemen altının suyla dolu olduğu bir bataklıktı.
1280 Seferi: İmparator Michael Palailogos’un askerleri, bu “sulak” bölgede yaz sıcağında içecek temiz su bulamayarak susuzluk çekmişlerdir. Bu ironi, kalelerin neden ovalara değil, sarp tepelere kurulduğunu açıklar.
Zaman Yolculuğu: Manzara Değişimi
Modern Sakarya
Bereketli tarım arazileri, mısır tarlaları ve canlı şehir hayatı.
13. Yüzyıl Bizans
Geçit vermeyen bataklıklar, taşkınlar ve içilemez su kaynakları.
1. Sakarya Nehri: Son Savunma Hattı
İmparatorluğun çaresiz önlemi: Doğayı silaha dönüştürmek.
Artan Türk baskıları karşısında Sakarya Nehri, Bizans’ın Anadolu’daki son “doğal hendeği” haline gelmişti. İmparator Michael Palailogos, terk edilmiş toprakları görünce şok yaşadı ve radikal bir karar aldı.
Savunma Simülasyonu: Palailogos’un Taktiği
Etkileşimli Alan
Amaç: Türk süvarilerinin (atlı birliklerin) nehri geçmesini engellemek.
Yöntem: Nehir kenarındaki ağaçları kesip nehrin içine yığmak.
2. Kayıp Üs: Malagina
Bizans’ın en önemli askeri toplanma merkezi (Aplekta) ve imparatorluk ahırları buradaydı. 798’de Araplar burayı sadece değerli atları çalmak için hedef almıştı.
Kimlik Değişimi
- 1Metabole
Bizans Dönemi (Askeri Üs) - ↓
- 2Ak Hisar
Osmanlı Fethi (Beyaz Duvarlar) - ↓
- 3Pamukova
Modern Dönem (Ovadaki Kasaba)
🕵️♂️ Tarihsel Dedektiflik: Gerçek Kale Neresi?
Yıllarca tarihçiler Malagina’nın yerini aradı. İşte kanıtların karşılaştırması:
Eski Tez: Mekece
❌
Kolay erişilebilir bir konumda olması nedeniyle uzun süre aday olarak görüldü.
- Stratejik gizliliği yok
- Coğrafi tariflere uymuyor
Gerçek: Paşalar Kalesi
✅
Sarp bir tepenin ardına gizlenmiş, ulaşılması güç kale.
- Roussel isyanındaki coğrafi tarifle birebir uyumlu
- Sapanca Dağı’na yakın
- İzmit’e bir gecelik mesafede
Stratejik Konum Analizi (Tarihsel Kayıtlara Göre)
4. Gözümüzün Önünde Yok Olan Tarih
19. yüzyıl sonunda haritalarda yer alan kaleler, bugün define avcıları ve tarım faaliyetleri yüzünden silinmiştir.
1895 Kayıtlarına Göre Kalelerin Bugünü
*Albay Von Diest’in 1895 kayıtlarına dayanmaktadır.
Mağara-Kuzey Kalesi
Bugün yerinde sadece tarım arazisi var.
Domuztepe Kalesi
Tamamen yok oldu, izi bile kalmadı.
Tersiye Kalesi
Defineciler tarafından talan edildi, silindi.
Acı Gerçek: Bu kaleler doğal yollarla değil, insan eliyle (definecilik ve bilinçsiz tarım) yok edilmiştir.