Bu sayfa, Geyve Kaymakamlığı “Görev Yapmış Kaymakamlar” sayfası ve Devlet Yıllıkları esas alınarak hazırlanmıştır. 

Bu sayfa Sakarya Üniversitesi’nin Valilik Makamına yazdığı 19.04.2021 tarihli 24890 sayılı yazıya istinaden yapılan ortak çalışma sonucu oluşturulmuştur.

Sakarya Valiliği İdare ve Denetim Müdürü Burhan AKDOĞAN ve personelinin yaptığı destek sonucunda 1960-2019 tarihleri arasında yapılan seçimlerde görev yapan muhtarların tabloları oluşturulmuştur. Geçmişte mahallelerine hizmet etmiş Geyve Muhtarları (2019-1960) için tıklayınız.

Sakarya’ya bağlı ilçe olan 1939’da belediye teşkilatı kurulan Geyve’nin yüzölçümü 780 km² dir. İlçenin doğusunda Karapürçek ve Taraklı ilçeleri, batıda Pamukova ilçesi, kuzeyinde Sapanca ilçesi ve güneyde de Bilecik İline bağlı Osmaneli ve Gölpazarı ilçeleri bulunmaktadır.

Geyve’nin ilçe merkezi deniz seviyesinden 75 metre yüksekliğinde olup en yüksek noktası 1602 metre ile Samanlı Dağlarının uzantısı olan Keltepe’dir. İlçe Marmara Bölgesi’nin Güney Marmara bölümünün Pamukova depresyonunda bulunmaktadır. Coğrafi olarak Karadeniz İklimine bağlı olan ilçede ayrıca Akdeniz iklimi unsurları da bulunmaktadır (Ustaoğlu, 2018: 204). Bu sebeple yarı geçişli bir iklim tipi görülmektedir (Ustaoğlu, İkiel, 2014: 209).

Geyve ilçe merkezi, Sakarya il merkezinden daha kurak bir iklime de sahiptir (Ekici, 2019: 49). Geyve’nin içerisinde bulunan en önemli akarsu Sakarya Nehridir. 824 km uzunluğunda bulunan nehir ilçe başta olmak üzere Sakarya İli ve diğer pek çok ili beslemektedir (Ekici, 2019: 59). Ayrıca Karaçay ve İnciksuyu Dereleri Geyve’yi besleyen su kaynaklarıdır (Ekici, 2019: 61-63). Geyve’de Sakarya Nehri’nin yatağı çevresinde meşe ağaçları orman yapıları bulunurken Samanlı Dağlarının kuzeyinde kayın türü ağaçlar fazlaca görülmektedir. Karaçay bölgesinde ise Karaçam, Kızılçam ve Meşe ağaçları popülasyonları bulunmaktadır. Osmanlı döneminde İstanbul’un kereste ve ağaç ihtiyaçlarının karşılandığı en temel bölgelerden biri de Geyve ilçesidir. Bu sebeple günümüzde dahi tür çokluğunu koruyan bir orman varlığı bulunmaktadır (Ekici, 2019: 64-65).

Kaynak

Begüm Ekici, Şehir Coğrafyası Açısından Bir İnceleme: Geyve, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2019.

Beyza Ustaoğlu, “Sakarya’nın İklim Özellikleri”, Sakarya’nın Fiziki Beşeri Ve İktisadi Coğrafya Özellikleri, Ed. Cercis İkiel, Sakarya Üniversitesi Yayınları, Sakarya 2018.

Beyza Ustaoğlu, Cercis İkiel , “Gevye’nin İklimi ve İklim Koşullarının Tarımsal Faaliyetlere Etkisi”, Akademik İncelemeler Dergisi, c. 2, sayı. 2, ss. 209-229, Eylül 2014.

www.geyve.bel.tr/(Erişim Tarihi: 03.11.2021).

Kaynakça:
www.meb.gov.tr (Erişim Tarihi: 03.11.2021).

Sakarya’nın Kültürel Mozaiği ve Geleneksel Düğün Kültürü

Sakarya, tarihsel süreç içerisinde Kafkasya ve Balkanlar’dan gelen göçlerle harmanlanmış, adeta bir kültür mozaiği görünümündedir. Bu zengin çeşitlilik; Karadeniz, Kafkas, Balkan ve Doğu Anadolu geleneklerinin bir arada yaşamasını sağlamıştır. Ancak ilin en köklü ve bozulmamış folklorik değerlerini incelemek için, Osmanlı’dan bu yana yerli halkın yoğunlukta olduğu Geyve, Taraklı ve Pamukova yörelerine bakmak gerekir.

Kız İsteme ve Nişan Gelenekleri

1970’li yıllara kadar ağırlıklı olarak görücü usulü ile gerçekleştirilen evlilik süreci, günümüzde daha çok gençlerin karşılıklı kararıyla şekillenmektedir.

• İsteme Merasimi: Dünürcüler “Allah’ın emri, Peygamberin kavliyle” kızı isterler. Olumlu cevap “Kısmetse olur” şeklinde verilir ve bir mendil takdim edilir. Bu mendil, söz kesildiğinin ilk nişanesidir.

• Bohça Değişimi: Bir hafta sonra taraflar birbirine hazırladıkları bohçaları sunar. Kız tarafı; mendil, çakmak, çorap ve oyalı çevre gibi eşyalar koyarken; erkek tarafı kumaş, eşarp ve ayakkabı gibi hediyeler hazırlar.

• Nişan: Kadınlar arasında yapılan törende yüzükler takılır, takılar ilan edilerek geline iğnelenir ve ardından eğlence başlar.

Düğün Süreci ve Hazırlıklar

Düğünler genellikle ipekböcekçiliği, üzüm hasadı veya harman sonu gibi bereketli zamanlarda yapılır. Süreç belirli bir disiplin ve iş birliği içinde ilerler:

• Dolma Sarma (Çarşamba): Düğün yemeklerinin en önemlisi olan yaprak dolmaları, oğlan evinde toplanan kadınlarca imece usulü sarılır. Bu dolmalarda genellikle yöresel üzüm yaprakları kullanılır.

• Konak Düzeni ve Davet: Köyün gençlerinin lideri olan Delikanlıbaşı, dışarıdan gelecek misafirlerin (konakların) nerede ağırlanacağını organize eder. Davet için eskiden kibrit, mum veya kına gibi simgesel nesneler kullanılırdı.

• Baştelleme (Cumartesi): Genç kızlar gelin evine giderek gelinin saçlarını süsler ve “gelin telleri” takarlar. Bu geleneksel hazırlığa yörede “baştelleme” denir.

Düğün Eğlenceleri ve Meydan Adabı

Cumartesi akşamı asıl eğlenceler başlar. Civar köylerden gelen genç gruplarına “Konak” adı verilir.

• Konak Getirme: Misafirler silah atarak geldiklerini haber verir, damat ve delikanlıbaşı çalgılar eşliğinde onları karşılar. Meşalelerle ve türkülerle konaklayacakları eve götürülürler.

• Meydan Oyunları: Düğün meydanında her “konak” (köy grubu) sırayla oynar. Bir grubun oyunu bitmeden (“Konak inmeden”) araya yabancıların girmesi hoş karşılanmaz. En son Kasap Oyunu oynanır.

• Hediyeleşme: Konaklar, bir sopanın ucuna takılmış elma veya ayva üzerine saplanan paraları damada hediye olarak sunarlar.

Gelin Alma ve Gerdek Gelenekleri

Pazar günü, tüm köy halkının katılımıyla gelin alma merasimi yapılır:

• Toprak Bastı ve Yol Bağı: Gelin evden çıkarken köy gençleri “toprak bastı” parası alır; çocuklar ise yolları keserek “yol bağı” bahşişi isterler. Bu paralar genellikle hayır işlerinde kullanılır.

• Hatıra Eşya: Gelin evinden küçük bir ayna veya çiçek gibi eşyalar “gizlice” alınarak damat evine götürülür. Amaç, gelinin yeni evinde annesinin evinden izler görerek mutlu olmasıdır.

• Karşılama: Gelin damat evine vardığında, damat üzerinden şeker ve bozuk para atar. Akşam ezanıyla birlikte dini nikah kıyılır ve yatsı namazı sonrası damat, arkadaşlarının şaka yollu yumrukları eşliğinde eve uğurlanır.

Duvak Silkme ve Gelin Gezdirme

Düğünün ertesi günü (Pazartesi) bazı köylerde “Duvak Silkme” geleneği sürdürülür. Çalgılar eşliğinde oyunlar oynanır, gelinin kucağına bebek verilir ve yeni hayatının bereketi için dualar edilir. Düğünden bir süre sonra ise “Gelin Gezdirme” ziyaretleri başlar; böylece yeni gelin aile dostları ve akrabalarla tanıştırılır.

Kaynakça:

İşsever, Ahmet. Geyve ve yöresi halk oyunları, gelenekler görenekler (2010). 

Geyve Yöresi Halk Oyunları Kıyafetleri

Geyve yöresi halk oyunları ekiplerinin giydiği kostümler, 1966 yılından itibaren yapılan saha araştırmaları sonucunda aslına uygun şekilde tespit edilmiştir. Bu derleme; uzun yıllar köy düğünlerinde enstrüman icra eden klarnet ustası Nizamettin Gemici, Safibey köyünden Şerafettin Mert ve Akdoğan köyünden Yusuf Üstün’ün verdiği bilgilere dayanmaktadır.

1. Erkek Giysileri

Geyve erkek kostümü, hem estetik hem de bölgenin iklim şartlarına uygun işlevsel parçalardan oluşur.

• Ayak Gişimi: Külot pantolon üzerine çekilen beyaz yün çoraplar giyilir. Ayakkabı olarak ise çarık veya yemeni tercih edilir.

• Külot Pantolon: “İngiliz külotu” olarak da bilinen, üst kısmı bol, dizden aşağısı ise bacağa yapışan düğmeli bir pantolondur. Mevsimine göre kumaş veya yünden dövme usulüyle elde edilen ve “depme” adı verilen keçe benzeri kumaştan dikilir. Depme kumaş, yazın serin kışın sıcak tutma özelliğine sahiptir.

• Bel Grubu: Belde geniş bir kuşak bulunur. Kuşağa takılı olarak bez üzerine işlemeli yağlık ve mendil yer alır.

• Üst Giyim (Zıbın ve Yelek): Gömlek yerine hâkim yakalı, kolları düğmesiz ve önü kırk düğmeli, basma kumaştan üretilen zıbın giyilir. Zıbın üzerine ise yine depme veya normal kumaştan yelek giyilerek köstekle süslenir. Bazı bölgelerde yelek yerine, omuzdan düz inen ve önü açık olan “Kartal Kanat” cepken tercih edilir.

• Başlık: Boyna kenarları oyalı yazma bağlanır. Baş kısmına ise geleneksel olarak basma parçalardan dikilen namaz takkesi giyilir (günümüzde keçe fes de kullanılmaktadır). Takkenin üzerine ise motifli bir poşu bağlanır.

• Aksesuar: Oyun esnasında ritim aracı olarak şimşir ağacından yapılma kaşıklar kullanılır.

2. Kadın Giysileri

Geyve kadın kostümleri, zengin el işlemeleri ve katmanlı yapısıyla dikkat çeken bir zarafete sahiptir.

• Ayak Gişimi: Renkli yün iplerle nakış gibi işlenmiş yün çoraplar ile deri çarık veya yemeni giyilir.

• Alt Giyim (Şalvar ve Önlük): Hareket kabiliyetini kısıtlamayan, ağı oldukça bol ve aşağıda olan şalvar kullanılır. Belin ön kısmında işlemeli bir önlük, arka kısmında ise desenli ve motifli renkli dokumadan oluşan bir arkalık yer alır.

• Bel Grubu: Belde gümüş veya sarı metalden mamul kemerler bulunur. Ayrıca bele, kıl örgüsünden yapılan ve “kılkuyruk” adı verilen özel bir bağ bağlanır.

• Üst Giyim (Göynek ve Yelek): Şile bezi veya satenden yapılan, yakası düz ve işlemeli, kolları düğmesiz “göynek” giyilir. Üzerine ise kadife kumaştan, ön ve arkası sim işlemeli, kolsuz yelekler tercih edilir.

• Üçetek ve Bindallı: Daha eski geleneklerde, yelek yerine kadifeden yapılan ve üzeri yoğun el işçiliğiyle süslenmiş bindallı üçetekler giyildiği bilinmektedir.

• Başlık ve Takılar: Başa fes benzeri kofi takılır. Kofinin ön kısmı altın paralarla dizili olup, üzerine arkaya doğru uzanan oya süslemeli grep (örtme) bağlanır. Başa zülüf takılarak estetik bir görünüm tamamlanır. Boyunda ise yöresel altın takılar yer alır.

Kaynakça:

İşsever, Ahmet. Geyve ve yöresi halk oyunları, gelenekler görenekler (2010). 

Geyve Yöresi Halk Oyunları

Geyve yöresindeki halk oyunları, bölgenin tarihsel derinliğini ve toplumsal yaşantısını yansıtan en önemli kültürel miraslardan biridir. Yapılan araştırmalar, bu oyunların çoğunun yazılı bir kaynağı olmadığını, 80-90 yaşlarındaki canlı kaynaklardan derlenerek günümüze ulaştığını göstermektedir.

1. Törensel ve Sosyal Oyunlar

Yörede oyunlar sadece eğlence aracı değil, aynı zamanda birer toplumsal ritüeldir.

• Konak Getirme: Düğüne gelen misafir gruplarının (konakların) ağırlanacakları eve veya düğün meydanına giderken yolda oynadıkları törensel bir yürüyüş oyunudur. Sadece erkekler tarafından, tek sıra halinde oynanır.

• Geyve Kasabı (Halay): Düğünlerin ve eğlencelerin final oyunudur. 4/4’lük ritimle yavaş başlar, giderek hızlanır. Bu oyun bittiğinde meydan boşaltılır ve sıra bir sonraki gruba geçer.

• Üsküdar: Konak getirme oyununun bir varyasyonudur. Genellikle şenliğe katılım sırasında yolda icra edilir.

2. Karşılamalar ve Kadın Oyunları

Kadın ve erkeklerin sosyal etkileşimlerini, naz ve cilveyi yansıtan oyunlardır.

• Kadın Karşılaması (A Meleğim): Kına gecelerinde sadece kadınlar arasında, tef eşliğinde ve maniler söylenerek oynanır.

  “Evlerim evlerim güzel evlerim, Ben oyun içinde gönül eylerim…”

• Öptürmem Oyunu: Kadın ve erkeklerin karşılıklı nazını anlatan, daire formunda oynanan sözlü bir oyundur.

• Karagözlüm: Geyve’de askerlik yapan bir genç ile yöreli bir kızın arasındaki gönül ilişkisini konu alır. Oyuncular kollarını birbirinin omzuna koyarak ritmik bir şekilde sallanırlar.

3. Tarihsel ve Dramatik Oyunlar

• Geyve Zeybeği: 9/8’lik ölçüde oynanan bu oyun, Osmanlı akıncılarının cenk hazırlığını ve zafer gururunu temsil eder. Hücum hazırlığı, at üstünde çarpışma ve ok atma gibi figürleri barındırır.

• Genç Osman: Bir aşk hikâyesini komedi unsurlarıyla harmanlayarak anlatan, daire formunda bir oyundur.

• İnce Hava: Eskiden düğünlerde çokça tüketilen içkinin etkisiyle sarhoş olan bir kişinin hareketlerini canlandıran mizahi bir erkek oyunudur.

• Argat Sallaması: Adını göbek ve vücut sallama figürlerinden alan, 4/4’lük ölçüde bir erkek oyunudur.

4. Unutulmaya Yüz Tutmuş Miras

Teknolojinin gelişmesi ve düğünlerde geleneksel saz takımlarının (Klarnet, cümbüş, keman) yerini klavyeli enstrümanların (org) alması, bazı oyunların icrasını zorlaştırmıştır.

• Korudere Zeybeği: Adını Koru köyünden alan ve günümüzde sadece yaşlılar tarafından bilinen bir oyundur.

• Domine, Meşeli, Nirinam, Herayi: Eskiden meydanlarda sıkça görülen ancak günümüzde icracısı kalmadığı için unutulmaya yüz tutmuş oyunlardır.

5. Yaşam Döngüsü Müzikleri (Törensel Ezgiler)

Bazı müzikler oyun içermez, sadece belirli anların duygusunu yansıtır:

• Gelin Bindirme: Gelin kız evinden ayrılırken çalınan hüzünlü ve ağır bir ezgidir.

• Gelin İndirme: Gelinin damat evine vardığı an çalınan neşeli ve hareketli bir karşılama müziğidir.

• Hey Gaziler: Gelin alma yürüyüşü sırasında çalınan törensel bir gösteri müziğidir.

Kaynakça:

İşsever, Ahmet. Geyve ve yöresi halk oyunları, gelenekler görenekler (2010). 

Geyve Halk Oyunları Ekipleri ve  Başarı Kronolojisi (1990-2009)

Geyve yöresi halk oyunları, köklü geçmişini 1933 yılından bu yana kuşaktan kuşağa aktarmıştır. Çoğunluğu öğrencilerden oluşmakla birlikte, yetişkin ekiplerinin de ulusal düzeyde elde ettiği dereceler, bu kültürel mirasın canlılığını kanıtlamaktadır. Ekiplerimiz, sadece Sakarya içinde değil; Fransa’dan Romanya’ya, Türkmenistan’dan ulusal televizyon kanallarına kadar geniş bir yelpazede şehrimizi başarıyla temsil etmiştir.

Öne Çıkan Başarılar ve Etkinlik Tablosu

Aşağıdaki liste, Geyve ve çevresindeki (Alifuatpaşa, Taraklı, Pamukova) ekiplerin Ahmet İşsever ve diğer değerli eğitmenler koordinesinde imza attığı önemli çalışmaları içermektedir.

Kaynakça:

İşsever, Ahmet. Geyve ve yöresi halk oyunları, gelenekler görenekler (2010). 

İlçe Hastanesi

Geyve İlçe Devlet Hastanesi

Aile Sağlığı Merkezleri

-Geyve Aile Sağlığı Merkezi
-Alifuatpaşa Aile Sağlığı Merkezi
-Yörükler Aile Sağlığı Merkezi

Sağlık Evleri

-Geyve TSM Akdoğan Sağlık Evi
-Geyve TSM Bağlarbaşı Sağlık Evi
-Geyve TSM Bayat Sağlık Evi
-Geyve TSM Demirler Sağlık Evi
-Geyve TSM Doğançay Sağlık Evi
-Geyve TSM Doğantepe Sağlık Evi
-Geyve TSM Karacaören Sağlık Evi
-Geyve TSM Karaçam Sağlık Evi
-Geyve TSM Kozan Sağlık Evi
-Geyve TSM Menekşe Sağlıkevi
-Geyve TSM Umurbey Sağlıkevi

Kaynak

sakaryaism.saglik.gov.tr (Erişim Tarihi: 03.11.2021).

Coğrafi olarak farklı spor alanlarına müsait olmayan Geyve’de özellikle trekking sporu için farklı alanlar bulunmaktadır. 1 Nolu ve 4 Nolu parkur noktalarında doğa manzaraları eşliğinde trekking sporu yapılabilmektedir.

Ayrıca ilçede Geyve Safibey Spor, Geyve Spor ve Geyve Gençlik Spor adları altında amatör futbol spor kulüpleri de bulunmaktadır.

Kaynak

Sakarya Rehber/ Guide, Sakarya Valiliği İl Kültür Turizm Müdürlüğü, İstanbul 2013.

www.tff.org (Erişim Tarihi: 03.11.2021).

Geyve’deki arazilerin yaklaşık %60’ını tarım arazileri oluşturmaktadır. İlçede tahıl, meyve ve sebze üretimleri de yapılmaktadır. Başlıca olarak Arpa, Buğday, Ayçiçeği (Yağlık), Yem Bitkileri, Fındık, Zeytin – Zeytinyağı, Soğan (Kuru) (Yatırım Rehberi, 2021: 50) olmak üzere ilçenin üretim olarak en büyük kaynağı Ayvadır. Türkiye genelinde başlıca ayva merkezlerinden olan Geyve her sene başta Sakarya olmak üzere ihracata kadar varan üretimler de yapmaktadır (Akengin, Ekici, 2019: 200).

Kaynak

https://www.tarimorman.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 03.11.2021).

Hamza Akengin Begüm Ekici, “Geyve’de Şehirsel Gelişme ve Coğrafi Şartlar Arasındaki İlişkinin Araştırılması”, 1. İstanbul Uluslararası Coğrafya Kongresi Bildiri Kitabı, 20-22 Haziran, İstanbul 2019.

Bu sayfa Tahir Sezen’in yazdığı Osmanlı Yer Adları (2017) eserden yararlanılarak oluşturulmuştur. Esere Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü’nün web sayfasından erişebilirsiniz.

Geyve’de kültür turizmi bakımından pek çok yapı bulunmaktadır. Bunların en başında gelen Osmanlı Padişahı II. Bayezid tarafından günümüz Alifuat Paşa Mahallesi’nde bulunan köprüdür. Köprü farklı onarımlar görerek günümüze kadar ulaşmıştır. Bir diğer yapı da 1451’de yapılan Elvan Bey İmarethanesidir. İlçe merkezinde bulunan ve Orhan Bey’in oğlu Süleyman Paşa tarafından yaptırılan Süleyman Paşa Camii de bilhassa yerel turistlerin uğrak yerlerindendir. Ayrıca ilçe ile özdeşleşen Ali Fuat Cebesoy’dan ötürü Kuva-i Milliye Müzesi Alifuatpaşa Mahallesinde bulunmaktadır. Ayrıca Geyve Kulfalar Köyünde tarihi niteliğinden dolayı arkeolojik bir sit alanı da bulunmaktadır.

Su turizmi açısından da canlı bir ilçe olan Geyve’nin içerisinden geçen Sakarya Nehri ziyaretçilerin sıklıkla uğradıkları yerlerin başında gelmektedir. Ayrıca ilçenin Maksudiye mahallesinde bulunan ve eşsiz güzelliği bulunan Doğançay Şelalesi turistlerin ilgilerini daime çeken bir mekandır. 2013 yılında Kültür Turizm Bakanlığı tarafından Tabiat Anıtı olarak ilan edilmiştir (Kaçmaz, 2018: 573). İlçede yayla turizmi olarak da Kırca Yaylası, yaz aylarında ziyaretçiler tarafında çeşitli etkinliklerin yapıldığı bir mekandır.

Kaynak

Muhammet Kaçmaz, “Sakarya’nın Turizm Özellikleri”, Sakarya’nın Fiziki Beşeri Ve İktisadi Coğrafya Özellikleri, Ed. Cercis İkiel, Sakarya Üniversitesi Yayınları, Sakarya 2018.

Sakarya Rehber/ Guide, Sakarya Valiliği İl Kültür Turizm Müdürlüğü, İstanbul 2013.

www.geyve.gov.tr/ali-fuat-pasa-koprusu (Erişim Tarihi: 03.11.2021).

Sakarya’nın güneyinde bulunan ilçede hem karayolu hem de demiryolu ile sağlanan ulaşım olanakları vardır. Geyve’den Bursa- Sakarya arasında ulaşımı sağlayan D- 150 otoyolu ve Sakarya’dan Antalya’ya kadar uzanan D- 650 otoyolu bulunmaktadır (Ekici, 2019: 123).  İlçenin Alifuat Paşa Mahallesinden bulunan tren istasyonu sayesinde Yüksek Hızlı Tren ve Express tren seferleri mevcuttur (Karakuzulu, Arıci, 2017: 205).

Kaynak

Begüm Ekici, Şehir Coğrafyası Açısından Bir İnceleme: Geyve, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2019.

Zerrin  Karakuzulu, Fatih  Arıci, “Ulaşım  Sistemlerinin Tarım  Arazilerine  Etkisinin Coğrafi Bir Yaklaşımla Değerlendirilmesi: Pamukova-Geyve (Sakarya) Örneği” Kesit  Akademi Dergisi (The  Journal of  Kesit  Academy)  Yıl:  3,  Sayı:8,  Haziran  2017,  s.  204-217.